Προς τους Νέους, δεύτερη επιστολή

SCHOOL'S OUT

Όπως έλεγε κι’ ένας παλιός σοφός Κινέζος, ο Μπρεχτ ίσως, είναι δουλειά του μαθητή να μαθαίνει κι’ όχι του δάσκαλου να κουνάει το δάχτυλο – εξόν κι’ αν τον τρώει η μύτη και θέ’ να ξυστεί, δικαίωμά του.

Νέοι, μελετήστε:

Πιότρ Κροπότκιν, "Προς τους νέους"

Μελετήστε:

1. "Το κόκκινο βιβλιαράκι του μαθητή"

2. Πάνος Κουτρουμπούσης (de), "Εν αγκαλιά de Κρισγιαούρτι y otros ταχυδράματα y historias περίεργες"

3. "Απόφοιτος με μέτριο βαθμό", δεν θυμάμαι τίνος

4. Τουργκένιεφ, "Πατέρες και γυιοι" (γειά σου ρε Μπαζάρωφ!)

5. Εγγονόπουλος, "Ποιήματα" α΄ τόμος ή άπαντα

6. Dylan Thomas, "Το πορτραίτο του καλλιτέχνη ως νεαρού σκύλου"

7. Boris Vian, "Ο αφρός των ημερών" και "Φθινόπωρο στο Πεκίνο" 

8. Bob Dylan, "Τα τραγούδια του" (κείνη η συλλογή με το πορτοκαλί εξώφυλλο)

9. "Rolling Stones", το βιβλιαράκι των Ζυγομαλάδων, πάρτες και στίχοι

10. Μάριος Χάκκας, "Το κοινόβιο" (και Άπαντα)

11. Ηλίας Πολίτης, "-273°C + Τί;"

12. "Τα τραγούδια του Μαλντορόρ"

13. Χανς Ρίχτερ, "Νταντά"

14. Περιοδικό "Πάλι", το ανάτυπο των 6 τευχών

15. Τζέημς Τζολ, "Οι αναρχικοί"

16. Φρανσουά Βιγιόν, "Οι μπαλάντες και άλλα ποιήματα"

17. Κάρλος Καστανέδα, "Ταξίδι στο Ιξτλάν"

18. Φρήντριχ Ένγκελς, "Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους"

19. Ν. Νικολαΐδης, "Ο οργισμένος Βαλκάνιος"

20. Τζακ Κέρουακ, "Στο δρόμο"

21. Τζέρυ Ρούμπιν, "Do it!"

22. Μπρετόν, "Ανθολογία μαύρου χιούμορ"

23. Τζέησον Ξενάκης, "Χίπηδες και Κυνικοί"

24. "Ο μύθος του κολπικού οργασμού"

25. "Αναζητώντας τους Κροκάνθρωπους"

26. "Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας"

27. Άδωνις Κύρου, "Ένας τίμιος άντρας"

28. (...)

29. "Το γαλάζιο βιβλίο" του Τσιρώνη

κλπ. κλπ. κλπ.

Μελετήστε:

Ρεμπώ, που είναι και συνομήλικός σας.

(Δεν πρόκειται να σας εξετάσουμε, ούτως ή άλλως, έννοια σας!)

Μαθητές, για σας τα παράθυρα του καλού Θεού π’ αναφέρει ο Κούντερα στη Βραδύτητά του.

«Το σχολείο φωτίζει μόνον όταν καίγεται!»

– Ναι, Μπλανς, θα το κάψουμε το σχολείο θα το κάψουμε παραμερίζοντας εν ανάγκη και την τροτσκιστική ηγεσία της απλής κατάληψης! –

Και μη ξεχνάτε, καλά μου παιδιά:

Μην πλένεστε!

Στα παπάρια σας κι’ αν περνάει ο Κάϊζερ απ’ το χωριό… (Ο Μπρεχτ το λέει κι’ αυτό).

(*) Στην φωτό απάνω: "Απαγορεύεται αυστηρώς το πλύσιμο!"
Ο Γκαγκάν με τον αδελφό του τον Μπίλη Μποντ και τα ξαδέλφια τους τον Νικόλα και την Ελένη. Καζακλάρι, χ.χ.

Δεν είναι αλήθεια...

Δεν είναι αλήθεια πως ο άνθρωπος

βαστάει από τον απόπατο

Ένα μικρό μόνο μέρος της ανθρωπότητος

βαστάει από τον απόπατο.

Υπάρχουν όμως κι’ οι άλλοι

ωραίοι άνθρωποι

που βαστάνε απ’ τα σύγνεφα

που βαστάνε απ’ τα Παρίσια

που βαστάνε απ’ τους γκρεμνούς

που βαστάνε απ’ τ’ αμείλικτα ερωτηματικά της ρετσίνας των ξηροσφυράδικων

απ’ τις φιλοφρονήσεις και τις προπόσεις

που βαστάνε απ’ το καπέλο του θαυματοποιού με τα πουλιά

που βαστάνε απ’ τα δειλινά

απ’ το γιασεμί κι’ απ’ τα λαϊκά κεντήματα

που βαστάνε ιδίως απ’ τις «καλημέρες»

που βαστάνε απ’ τα τυπογραφεία και τα βιβλιοδετεία

που βαστάνε απ’ τις τροχιές των πεφτάστερων

που βαστάνε απ’ τ’ αποστακτήρια σπιτικής μολδαβέζικης βότκας

που βαστάνε απ’ τα δαχτυλίδια του καπνού

κι’ απ’ τα φοιτητικά δωμάτια

που βαστάνε απ’ τις περιοδείες των μπουλουκιών στα κατσάβραχα

που βαστάνε απ’ τις ευφάνταστες παρλάτες των κομπογιαννιτών

που βαστάνε απ’ το τόπι που παίζει κάποιο κοριτσάκι

που βαστάνε απ’ τα σφυρίγματα του αλήτη

που βαστάνε απ’ το φιλί του μερακλή

που βαστάνε απ’ τ’ ανατολίτικα παζάρια κι’ απ’ τους αράπικους τεκέδες

απ’ τα τσίρκα των ψύλλων

που βαστάνε απ’ την καπνιά και τις ομίχλες των σιδηροδρομικών σταθμών

που βαστάνε απ’ το χαμόγελο

που βαστάνε απ’ το γέλιο

που βαστάνε απ’ τα κουδουνάκια της πρωϊνής σκουπιδιάρας κι’ απ’ τα πρώτα πρωϊνά πουλάκια

που βαστάν επίσης απ’ τον κόκκορα που λαλεί μες στο σκοτάδι

που βαστάνε απ’ τα όνειρα στα συντρίμμια των χθεσινών ονείρων

που βαστάνε απ’ τις πλάκες ιδιαίτερα κείνες τις παλιές του γραμμοφώνου με τα παθητικά τανγκό και τα τσιγγάνικα εμβατήρια...

Όχι δεν είναι αλήθεια πως όλοι οι άνθρωποι βαστούν απ’ τον απόπατο.

(Πολλοί ωστόσο είν’ αλήθεια πως δεν ξέρουν από πού βαστάνε...)

(*) Το βρήκε η Μαριάνθη, ένα ποίημά μου δημοσιευμένο παλιότερα προ δεκαετίας και δηλ. στο περιοδικό Ποίηση. Δεν το πολυθυμόμουν, το είχα ξεχάσει. Το αντιγράφω παραλλάσσοντάς το ελαφρώς...

Γενικά είναι ένα ποίημα που μπορεί να αλλάζει μορφές. Κάτι ήξερα και στην δημοσιευμένη του μορφή σημείωνα: α’ γραφή.

Σημειώνω ότι πολλοί φίλοι προτιμούν την πρώτη εκείνη γραφή. Καλή είναι, δεν την απορρίπτω. Μ’ αρέσει κι’ η αναφορά στον Χένρυ Κίσσινγκερ ως «λαμπρό μυαλό». Θα μπορούσα να το επικαιροποιήσω με μιαν αναφορά στους λεγόμενους Αρίστους…

Μούζικα: Bongo beatin' beatnik, Joe Hall & the Corvettes παρακαλώ.

Σημείωση: Για «τα αμείλικτα ερωτήματα της ρετσίνας...» βλ. ΕΔΩ: Αθανάσιος Δρατζίδης: Κάτω στα ξηροσφυράδικα.

«Μ’ ένα ανθάκι στο πέτο κι’ ένα κούφιο στη τσέπα»

Η τέχνη – λέει ο Πικάσσο – είναι ένα όπλο, όπλο αμυντικό είτε επιθετικό όπλο, πώχουμε λέει στη διάθεσή μας κατά του εχτρού.

Τί είδους όπλο, πώς το χειριζόμαστε, για ποιο σκοπό προπαντός κι’ εναντίον ποιανού – αυτού κοντολογίς είναι το ζήτημα.

Αυτό που έχω να πω εγώ τώρα είναι ότι, σίγουρα, το όπλο της τέχνης δεν είναι ούτε ό,τι βαρύτερο ούτε κι’ ό,τι αποτελεσματικότερο για την αντιμετώπιση της κτηνώδους δύναμης και της ογκώδους άγνοιας του εχτρού, ήτοι της μπουρζουαζίας.

(Ίσως, να προσθέσω, ούτε καν για την αντιμετώπιση της χυδαίας αισθητικής των αστών, της ανυπόφορης πλέον κακογουστιάς τους…)

Προσέτι, δεν θεωρώ τον καλλιτέχνη ούτε μπροστάρη σε κανένα μέτωπο της προλεταριακής επανάστασης κι’ ίσως ακόμα ούτε καν ικανό να υπηρετήσει αυτή την υπόθεση με πλήρη αυταπάρνηση. – Όχι γιατί του λείπει η γενναιότητα (κάθε άλλο!) παρά διότι, απλούστατα, είναι ένας ιντιβιντουαλιστής!

Μόνον περιστασιακά μπορεί ο καλλιτέχνης να στέκει στο πλευρό του προλεταριάτου και να βάνει τα όπλα του υπό τας διαταγάς του κινήματος.

Ο δρόμος του είναι ένας δρόμος μοναχικός· το πολύ-πολύ τον μοιράζεται με κάποιους ελάχιστους συντρόφους μιας καλλιτεχνικής συμμορίας, τους φίλους του απ’ το καλλιτεχνικό καφενείο…

Ωστόσο θέλω να τονίσω αυτό: ότι δηλ. ο εχτρός του καλλιτέχνη και ο εχτρός των προλετάριων είναι ο ίδιος. Οι προλετάριοι τον πολεμούν με τον διαλεκτικό υλισμό, το επαναστατικό κόμμα, τις απεργίες και τις καταλήψεις, τα εργατικά συμβούλια και την ένοπλη φρουρά. Ο καλλιτέχνης, με τα πινέλα του και τα μολύβια του και τα τρομπόνια του, απλά κουμπούρια και μαχαίρια μιανού απάχη στην τελική, και με τα στέκια του τα ύποπτα.

Τα λέω έτσι, ωμά, όχι γιατί έχω καμμιά διάθεση να υποτιμήσω τους καλλιτέχνες, τους αληθινούς καλλιτέχνες, που στο κάτω-κάτω της γραφής ριψοκινδυνεύουν τη ζωή τους κάθε μέρα – τη στιγμή μάλιστα που η εργατική τάξη κι’ ιδίως διάφοροι επίδοξοι ηγέτες της παρατάν μάχες και καταδέχονται να ταπεινωθούν για λίγα ψίχουλα – αλλ’ απλώς, για να ξέρουμε τί μας γίνεται…

*

Δεν απαρνούμαι ούτε τις καλλιτεχνικές μου ούτε και τις πολιτικές μου πεποιθήσεις, έστω κι’ αν κάπου ενδεχομένως αυτά τα δύο συγκρούονται αναμεταξύ τους. Υπερασπίζομαι το «δικαίωμα στο να είμαι αντιφατικός» (Μπωντλαίρ νομίζω) και δεν με ενδιαφέρει να επιχειρηματολογήσω περί αυτού.

Σημειώνω μόνο πως του λόγου μου έχω σταθεί πολύ πιο σταθερός στις αρχές μου απ’ ό,τι κάμποσοι επικριτές, που πριν 5 και 10 χρόνια τολμάγανε, είχαν το θράσος μάλλον να με κατηγορούν οι μεν σαν «αντικομμουνιστή» λόγω της συμπάθειάς μου προς τους τροτσκιστές, οι δε σαν «μικροαστό διανοούμενο» λόγω του μποεμισμού μου, και σήμερα τους βλέπω συνταγμένους απ’ την άλλη μεριά του οδοφράγματος μαζί με τους εχτρούς της προλεταριακής επανάστασης και της κομμουνιστικής απελευθέρωσης.

Σ’ ό,τι ειδικά αφορά τους διάφορους καλλιτέχνες και διανοούμενους που κόμπαζαν κάποτε για την πολιτική τους στράτευση, μου επιβεβαιώνουν με τον χειρότερο τρόπο την καχυποψία μου πως στο κίνημα δεν εντάχθηκαν (προσκολλήθηκαν πιο σωστά) παρά για να προωθήσουνε τις καριέρες τους και να το παίξουν αρχηγοί, ιερείς ή δεν ξέρω γω τί άλλο, με έτοιμους οπαδούς και γνώμη σεβάσμια· όταν όμως σήμανε η ώρα της κρίσης λακίσανε πρώτοι και καλύτεροι (χειρότεροι) για να χωθούν στην αγκαλιά της μπουρζουαζίας – ή, οι πιο αγνοί, στην κατάθλιψη...

Για όλους μα όλους ανεξαιρέτως θα ήθελα να θυμίσω κείνη την ισπανική παροιμία που είχε αναφέρει κάποτε πάλι ο Πικάσσο: Η αγάπη αποδεικνύεται με έργα, όχι με λόγια.

(Ας το πάρει καθείς όπως θέλει…)

ΥΓ.1 Είναι νομίζω καιρός να αποκατασταθεί το νόημα πολλών λέξεων, π.χ. η λέξη τόλμη.

ΥΓ.2 Ο Ρίτσος, πολύ χάρηκα που πέθανε από τη λύπη του για την πτώση της ΕΣΣΔ. Τώρα τον εκτιμώ περισσότερο! (Δεν θα έλεγα το ίδιο για διάφορα οπορτουνιστικά μουνόπανα συντρόφους του…)

Εικονογράφηση: σκίτσα του Ρομπέρτο Αμπροζόλι. 

(*) Το κείμενο χρονολογείται, υποθέτουμε, περί τα μέσα δεκ.'90. Το βρήκαμε σε έναν φάκελο με παλιά χαρτιά, κομμένη σελίδα ίσως από κάποιο ημερολόγιο...

ΦΥΛΑΧΤΟ -2

Μου έστειλε η Γιασεμή τούτ’ το γραπτό της, ως μήνυμα, 31/5 πρωΐ, αχάραγα. Πολύ συγκινήθηκα.

           Ο μπαμπάς

-Είναι αυτός που όταν ταξιδεύεις σε περιμένει στη στάση

-Είναι αυτός που όταν είσαι μικρός παίζετε σαν να μην υπάρχει αύριο

-Είναι αυτός πόσο παίζει τραγούδια στην κιθάρα για να σε κοιμίσει

-Είναι αυτός που σε καθοδηγήσει στο να μάθεις κιθάρα

-Είναι αυτός πώς σε μία συναυλία επειδή ήσουν μικρός σε έπαιρνε καλιακούτσα για να βλέπεις

-Είναι αυτός που σε έμαθε να ανάβεις και να σβήνεις τη φωτιά στο τζάκι

-Είναι αυτός που σε έμαθε τους πιο αστείους χορούς

-Και το πιο βασικό είναι ΑΥΤΟΣ, ο μπαμπάς σου που δεν θα τον ξεχάσεις ποτέ.

(Ε, συγκινήθηκα, τί να λέμε τώρα ...)

Φωτό:  Στο καφενείο, με την Γιασεμί – κουβεντιάζοντας περί Αστερίξ, Κοκομπίλ, Σεραφίνο, Σπουργίτι, Μαφάλντα, Κόρτο Μαλτέζε, Φρηκ Μπράδερς και περί Ντόναλντ του απατεώνα ή η διήγηση του ιμπεριαλισμού στα παιδιά... και άλλα τινά.

Τα δάκρυά σου - όλα μου τα λεφτά!

Βλέπε επίσης ΕΔΩ: Η Γιασεμί κι’ ο μπαμπά-Γκαγκάν της προβάρουν ένα τραγούδι...

ΕΠΙΚΑΙΡΑ 2019

Εξόριστος στην κεντρική λεωφόρο,

ο Μπασιάκ στην οδός Πατησίων, Μάης '19

ΕΥΤΥΧΕΙΤΕ!

( ποίημα προεκλογικό κι’ όχι μόνο – σχεδίασμα )

Ή αυτοί λεν αρλούμπες ή εγώ.

Αλήθεια, εννοούν πριν μιλήσουν

ή μιλώντας εννοούνε;

Εννοούν ό,τι λεν;

Περνιόνται και για σπουδαίοι

Πολύ απορώ με το εξελικτικό προτσές της ανθρώπινης σκέψης και γλώσσας

Ο Λεβ Βυγκότσκι, λαμπρός επιστήμων, τον γνωρίζετε υποθέτω έχει γράψει σπουδαία πράματα επ' αυτού

(αλλά θα πάαινε πάσο μπροστά σ’ έναν π.χ. Έλληνα πολιτευτή...)

Ίσως ο Λεβ Βυγκότσκι βαστά απ’ τον πίθηκο

Το δίχως άλλο!

Αλλ’ αυτοί τότες βαστάν απ’ το κουτορνίθι.

Δεν ακούω τίποτα

Κάνω τον περήφανο (στ’ αφτιά)

Ας λεν

Αδειανά συννεφάκια

Πλάκα έχει!

Ανοιγοκλείνουν το στόμα τους και κουνάνε το δάχτυλο...

Ελληνικά μιλάνε;

Τα ελληνικά τότες μάλλον δεν τα εννοώ

(δεν μου δόθηκε φαίνεται εμένα η γλώσσα ελληνική...)

Τα πουλάκια απεναντίας που κελαηδάνε μια χαρά τα εννοώ

Ίσως γιατί εγώ βαστώ απ’ το όργανο το γνωστό ως βιολί.

ΜΗΤΣΟΚΟΥΛΗΣ

(ή ΜΗΝ ΠΥΡΟΒΟΛΕΙΤΕ ΤΟΝ ΠΙΑΝΙΣΤΑ!)

Το αγόρι δεν έχει ζήσει μόνος του ποτέ, προφανώς, δεν ξέρει

ένα σώβρακο να πλύνει

να βράσει ένα αυγό

υποθέτω πως και κανένα απ’ τα κορίτσια του δεν ξέρει

να βράζει τ’ αυγό του έτσι όπως του το ’βραζε η μαμά του...

Κούλης, όνομα και πράμα!

«Έχω πλήρη αίσθηση ότι οι βασικές δουλειές στο σπίτι γίνονται από τη νοικοκυρά...»

(Κούλης)

Ξέρω εντούτοις και ποιητές που είναι ίδιοι και χειρότεροι!

Έναν από δαύτους μάλιστα κάποιος συνάδελφος άκουσα πως τονε χαρακτήρισε «νέο Θωμά Γκόρπα»...!

Έλα μουνί στον τόπο σου!

(το σταυρό μου κάνω).

Μούζικα: Πιάνο, πιανίστας, ποιος πιανίστας, ο Δημήτρης Πολύτιμος ο πιανίστας ποιος άλλος...  Δυο σκηνές αγαπημένες από Ν.Ε.Κ., από τον Εξόριστο και από τα Κουρέλια...

«Μην πυροβολείτε τον πιανίστα, είναι Πολύτιμος!» 

                                                 (Μήτσος Πουλικάκος)